Pszczelarz pyta: Jakie matki pszczele kupować do swoich uli?

Wojciech Pelczar • 5 listopada 2023

Pytanie dość złożone,ale odpowiedź wydaje się prosta.

Jeśli chodzi o wybór matek pszczelich do swoich rodzin, należy wziąć pod uwagę kilka czynników: miodność, rojliwość, łagodność, zimotrwałość. Jednym z najważniejszych czynników jest odporność kolonijna pszczół na choroby. Matka pszczela posiadająca zakodowaną genetycznie kolonijną odporność na najczęściej nękające rodziny pszczele choroby, może pomóc w utrzymaniu ogólnego stanu zdrowia i produktywności Twojej pasieki. Dlatego wybór matek pszczelich do pasieki powinien być poprzedzony analizą cech podlegających selekcji w danej linii hodowlanej z uwzględnieniem np. testów zachowania higienicznego pszczół, która to cecha warunkuje utrzymanie odporności kolonijnej rodzin pszczelich na choroby czerwiu. Odpowiedź na to pytanie wydaje się być prosta: zdrowe, odporne, matki pszczele ,z linii hodowlanych selekcjonowanych na choroby, w sposób wyraźny przejawiające kolonijną odporność. Jest wiele linii hodowlanych selekcjonowanych w ten sposób. Przykładem mogą być linie car AGA i AGA 3, które zostały stworzone i ocenione pod kątem wartości użytkowej, ale również  genetycznej, przejawiających wysoki wskaźnik zachowania higienicznego, warunkujący kolonijną odporność na choroby czerwiu.

Oprócz odporności na choroby, przy wyborze królowych  do swoich rodzin należy wziąć pod uwagę także inne czynniki. Na przykład niektóre rasy mogą lepiej nadawać się do określonych klimatów lub środowisk. 



Pelczar Wojciech

www.matki-pszczele.pl


Autor: Wojciech Pelczar 10 listopada 2025
Jak często wymieniać matki pszczele w swoich ulach? Wymiana królowej w ulu to dla każdego pszczelarza kluczowa operacja, która często decyduje o sukcesie lub porażce całego sezonu. Jeśli zastanawiasz się, co ile lat to robić, odpowiedź jest prosta: wymiana matki pszczelej jest niezbędna, aby Twoja rodzina była silna, spokojna i dawała maksymalną ilość miodu. Nowa, młoda matka to gwarancja, że unikniesz niepotrzebnej agresji, ciągłej rojliwości i słabych zbiorów. Nie jest to więc fanaberia, lecz standard zarządzania nowoczesną pasieką pszczelarską . Pokażemy Ci, jak ocenić „wiek emerytalny” królowej, jakie sygnały wysyła rój, oraz w jaki sposób strategiczny zakup matki przezimowanej lub unasiennionej przełoży się na błyskawiczny rozwój rodziny wiosną. Kiedy matka pszczela traci siłę? Reguła 2 lat Matka pszczela jest najsilniejsza i najbardziej wydajna w pierwszych dwóch latach swojego życia. W tym czasie jest to królowa o szczytowej plenności , czyli zdolności do składania dużej liczby jaj, co przekłada się na szybki rozwój rodzin. Jej feromony są silne, utrzymują spokój w ulu, a rojliwość jest minimalna. Niestety, już po drugim sezonie jej jakość i wpływ na rój zaczynają drastycznie spadać. Trzeci rok to zazwyczaj moment, w którym matka gorzej kontroluje rodzinę, a spadająca miodność jest wyraźnie odczuwalna. Wymiana matki pszczelej co 1–2 sezony to najlepsza strategia, aby utrzymać produktywność pasieki pszczelarskiej na maksymalnym poziomie. Trzy sygnały, które oznaczają: „Wymień mnie natychmiast!” W przeciwieństwie do nas, pszczoły nie chowają urazy. Za to potrafią wysłać pszczelarzowi bardzo jasne sygnały, że stara królowa nie daje już rady. Jeśli zaobserwujesz któreś z poniższych zachowań, to znak, że nadszedł czas na natychmiastową wymianę matki pszczelej: Agresja i nerwowość: Rodzina staje się niespokojna, pszczoły są nerwowe lub agresywne. To wynik słabnącego wpływu feromonów matki, która nie potrafi już utrzymać porządku w ulu. Nadmierna rojliwość: Rodzina notorycznie wchodzi w nastrój rojowy. Choć pszczelarze mają swoje metody zapobiegawcze, słabnąca matka nie jest w stanie utrzymać tego instynktu w ryzach. To sygnał, że rodzina chce wychować nową królową. Wadliwe i puste czerwienie: Matka składa jaja nieregularnie, a w czerwiu pojawiają się puste miejsca lub czerwień jest rozstrzelony. Oznacza to, że królowa wyczerpuje swój potencjał. Pamiętaj: Działaj szybko! Jeśli rodzina utraci matkę (stanie się bezmateczna ), traci cenny czas na rozwój, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do jej osłabienia lub nawet likwidacji. Klucz do stabilnej pasieki Regularna wymiana matki pszczelej to najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza inwestycja w przyszłość Twojego ula. Nie warto czekać, aż matka osiągnie swój „limit”. Jeśli będziesz działać strategicznie – wymieniając matki co 1–2 sezony – Twoja pasieka pszczelarska zyska na stabilności, zredukujesz problem niepożądanej rojliwości , a miodność będzie na stałym, wysokim poziomie. Pamiętaj: młoda królowa to silne feromony, porządek w ulu i gwałtowny rozwój, który pozwala na pełne wykorzystanie pożytków. Niezależnie od tego, czy potrzebujesz natychmiastowego startu na wiosnę, czy planujesz bezpieczne odkłady w lecie, mamy matkę dostosowaną do Twojego celu. Nie ryzykuj strat i osłabienia rodzin. Zrób krok w stronę profesjonalnej hodowli! Jeśli Twoja rodzina pszczela wysyła sygnały o konieczności wymiany lub po prostu zależy Ci na eliminacji czynnika losowego , wybierz królową o sprawdzonym pochodzeniu. Zaufaj specjalistycznej hodowli i postaw na genetykę, która naprawdę pracuje. Gotowy na start? Sprawdź Matki Pszczele Unasiennione – gwarancja natychmiastowego rozpoczęcia składania jaj. Wymagasz weryfikacji? Postaw na Matki Pszczele Przezimowane – królowe, których kondycja została potwierdzona zimą. Myślisz o przyszłości? Zainwestuj w Matki Pszczele Reprodukcyjne – materiał genetyczny do ulepszenia Twojego stada.
1 listopada 2023
Ile rodzin pszczelich można obsłużyć w czasie wolnym, pracując na etacie? Pytanie dość ogólne i dużo zależy od indywidualnych predyspozycji pszczelarza.  Pszczelarstwo to satysfakcjonujące hobby i istotny wkład w środowisko, ale pogodzenie go z pracą na pełen etat może być niekiedy trudne. Pszczelarstwo wymaga regularnej kontroli stanu rodzin pszczelich i monitorowania, a jakiekolwiek zaniedbywanie rodzin pszczelich, może prowadzić do zmniejszenia produktywności i problemów zdrowotnych w pasiece. Utrzymanie rodzin pszczelich wymaga regularnej uwagi i odpowiedniego reagowania. W okresach niedoboru naturalnego pożytku pszczoły należy karmić, mając na uwadze utrzymanie żelaznego zapasu pokarmu na poziomie minimum 5 kg. Należy też regularnie kontrolować rodziny pszczele pod kątem chorób i szkodników i natychmiastowo reagować na każde nieprawidłowości w rodzinach pszczelich. Zaniedbywanie rodzin pszczelich może prowadzić do zmniejszenia produktywności, osłabienia układu odpornościowego, a nawet upadku rodziny. Godzenie pszczelarstwa z pracą na pełen etat wymaga umiejętności zarządzania czasem i ustalania priorytetów. Pszczelarze muszą umieć ustalać priorytety swoich zadań i skutecznie zarządzać swoim czasem, aby zapewnić swoim rodzinom niezbędną opiekę i uwagę. Odpowiadając na pytanie: przy bardzo dobrej organizacji pracy, uznaniu pszczół za priorytet kosztem czasu wolnego i rodziny, posiadaniu kwalifikacji do pracy z pszczołami, można obsłużyć 70-100 rodzin przeznaczając w sezonie każdy dzień po pracy, i każdy wolny weekend na pracę w pasiece. Nie bez znaczenia są koszty jakie należy ponieść na utrzymanie takiej pasieki, jak również odpowiednia baza pożytkowa i odpowiedni materiał genetyczny(matki pszczele) w rodzinach pszczelich. Bardzo często jest tak że, 100 rodzin pszczelich z przeciętnymi matkami pszczelimi, da tyle miodu co 50 rodzin z bardzo dobrymi, wyrównanymi genetycznie matkami pszczelimi. W przypadku braku możliwości poświęcenia całego wolnego czasu na pasiekę, warto rozważyć pozostanie przy 5-10 rodzinach pszczelich na potrzeby własne i najbliższej rodziny, której czasami warto poświęcić więcej uwagi i czasu. Wojciech Pelczar www.matki-pszczele.pl

Autor: Pelczar Wojciech 17 września 2023
Masz problem z matkami pszczelimi?Masz problem z prowadzeniem pasieki? Ten blog jest dla Ciebie. Uzyskasz tu odpowiedzi na nurtujące Cię pytania, zadane poprzez skrzynkę kontaktową.